fbpx

PCOS Zespół Policystycznych Jajników – przyczyny, objawy, dietoterapia

O Insulinooporności było już sporo, o zaburzeniach pracy tarczycy także, dziś wrzucamy na tapetę Zespół Policystycznych Jajników. Podejrzewam, że sporej części z was nie trzeba go przedstawiać, jako, że sporo z nas kobitek, ma z nim niestety do czynienia na co dzień.

PCOS to zaburzenie równowagi hormonalnej organizmu negatywnie wpływające na wiele jego funkcji m.in na stężenie insuliny, wzrost i rozwój komórek, przemianę materii, płodność i zdolności poznawcze. Bywa trudne do zdiagnozowania bowiem nie ma jednoznacznych standardów diagnostycznych, a samo schorzenie to zespół różnych objawów.

OBJAWY:

  • otyłość i nadwaga

  • insulinooporność lub cukrzyca 2

  • nieregularne miesiączki lub ich brak

  • oligoowulacja lub anowulacja (brak jajeczkowania),

  • bezpłodność

  • depresja

  • owłosienie typu męskiego (hirsutyzm)

  • trądzik

  • wypadanie włosów

Insulinoopornośc jest przyczyną większości objawów PCOS, cierpi na nią ok 70% kobiet z zespołem policystycznych jajników. IO to wstęp do hiperandrogenizmu, zwiększonego stężenia hormonów męskich. Nie ma zgody co do tego, czy to hiperinsulinemia powoduje hiperandrogenizm, czy na odwrót. Gdy stężenie któregoś hormonu w organiźmie jest rozregulowane, skutki szybko są odczuwalne na różnych płaszczyznach. W tym przypadku tj. hirsutyzm (owłosienie typu męskiego), trądzik, wypadanie włosów, zaburzenia nastroju.

ZABURZENIA HORMONÓW PRZY PCOS

  • Androgeny to męskie hormony, które często przy PCOS są u kobiet podwyższone. Sa to testosteron, DHT, DHEA oraz DHEAS

  • Kolejnym hormonem, którego ogranizm kobiety z PCOS często wytwarza za dużo to kortyzol – hormon stresu.

  • Progresteron to hormon wytwarzany w jajnikach. Odpowiada m.in. grubość błony macicy oraz za przyjęcie przez nią zapłodnionej komórki jajowej. Kobiety z PCOS mają niskie stężenie progresteronu przez co mają problem z zajściem w ciążę oraz z donoszeniem jej.

  • Estrogen – główny żeński hormon wytwarzany m.in w jajnikach. U chorych dochodzi do przewagi estrogenowej co może powodować obfite i bolesne miesiączki.

  • Zaburzenia hormonów tarczycy – TSH, fT3 oraz fT4. Niedoczynność tarczycy oraz Hashimoto często idzie w parze z PCOS oraz IO. Zaleca się więc by chore zdiagnozowały się w tym kierunku.

PRZYCZYNY

Genetyka, hiperinsulinemia (wynikająca z genetyki i prowadzonego stylu życia oraz żywienia) oraz zaburzenie funkcji któregoś z narządów wytwarzającego hormony.

DIGNOSTYKA

Nie istnieje badanie jednoznacznie stwierdzające obecność choroby. Obecnie najbardziej powszechne jest kryterium rotterdamskie – aby u kobiety stwierdzić PCOS muszą wystąpić 2 z 3 objawów:

  • oligoowulacja (rzadkie jajeczkowanie) lub anowulacja (jego brak)

  • hiperandrogenizm (zwiększenie hormonów męskich)

  • jajniki policystyczne (powiększone, a na nich conajmniej po 12 pęcherzyków widocznych na USG)

Uwaga – to, że masz miesiączkę nie oznacza, że jajeczkujesz. A biorąc tabletki antykoncepcyjne wpływasz na stężenie hormonów i sprawiasz, że wyniki badań nie są wiarygodne.

Nie ma uniwersalnego opisu PCOS – chora może być szczupła, mieś hirsutyzn i policystyczne jajniki, ale może też być otyła i jedynie nie mieć jajeczkowania.

LEKI

Tabletki antykoncepcyjne, metformina, leki o działaniu antyandrogennym. Najczęściej niwelują jedynie część objawów, „zaleczają” i maskują, a nie leczą samej choroby. Po odstawieniu pigułek objawy wracaja, a często wręcz zaostrzają się.

DIETA

W związku z tym, że PCOS jest silnie skorelowana z insulinoopornością, warto sugerować się wskazówkami diety dla insulinoopornoych .

To, co jemy, może nas uzdrowić albo zrobić nam krzywdę. Może spowodować przypływ energii i ułatwić koncentrację lub doprowadzić do senności, wzdęć i zaparć. Musimy myśleć o jedzeniu jak o lekarstwie i dokonywać świadomych wyborów żywieniowych. Właściwe posiłki mogą regulować stężenie insuliny, łagodzić stany zapalne, korzystnie wpływać na zdrowie układu krążenia i jelit, zapanować nad objawami PCOS.

Za każdym razem gdy jesz coś, czego nie toleruje Twój organizm lub na co masz alergie pokarmową ukrytą Twój organizm niewłaściwie reaguje na pokarm, wydziela przeciwciała oraz zaostrza stan zapalny co potęguje chorobę. Twoje nadnercza odbierają ten atak jako stan stresu i produkują kortyzol, który to z kolei zmniejsza produkcję estrogenów i progresteronu. Odstawienie prozapalnych produktów jest więc konieczne. Trudniej jednak określić, które są dla ciebie rzeczywiście szkodliwe. Określono grupę składników, które należy wyeliminować z diety bowiem jak dowodzą badania, szkodzą przeważającej liczbie chorych więc z dużym prawdopodobieństwem i Tobie. Do niektórych rzeczy jednak będziesz musiała dojść sama na zasadzie obserwacji organizmu.

Ograniczamy/eliminujemy:

1.Gluten – większość z nas zmaga się z nadwrażliwością, która skutkuje przewlekłym stanem zapalnym organizmu. Unikaj także gotowców „bezglutenowych” w foliowych opakowaniach – ciasteczkech, chlebów itp. Mimo, że nie mają tego białka, lista składników bywa nafaszerowana innym „syfem”

2. Produkty mleczne – większośc ludzi w mniejszym lub większym stopniu przestaje produktować laktazę, (enzym trawiący nabiały) po odstawieniu od piersi. Faszerując się wówczas dużą ilością produktów mlecznych jemy coś, czego nasz układ pokarmowy nie jest w stanie całkowicie strawić, co z kolei może powodować zaburzenie mikloflory jelit, zespół jelita nieszczelnego, dolegliwości trawienne oraz stan zapalny. Dla sporej części społeczeństwa nie tylko sama laktoza może stanowić problem, ale także kazein i białka serwatkowe obecne w mleku – alergie pokarmowe na te składniki są niezwykle powszechne, a alergia pokarmowa ponownie = zaostrzenie stanu zapalnego.

3. Soja – jeden z najczęstszych alergenów, dodatkowo niekorzystnie wpływa na hormony żeńskie. Soja zawiera fitoestrogeny, które mogą naśladować działanie estrogenu.

4. Produkty przetworzone – wszystkie gotowce ze sklepowych półek, to absolutna podstawa.

Oprócz trzech wyżej wspomnianych produktów organicz i uważaj na spożycie produktów:

  • warzywa strączkowe (soczewica, ciecierzyca, fasola)

  • orzechy ziemne

  • kukurydza

  • jaja – być może masz na nie alergie pokarmową IgG (ukrytą)

  • orzechy – być może masz na nie alergie pokarmową IgG (ukrytą)

Obserwuj swój organizm po spożyciu powyższych. Zawsze po jajach pojawiają się wzdęcia? To zły znak. Po orzechach boli głowa? Po niskowęglowodanowym posiłku nie masz siły wstać z kanapy? To sygnały, które wysyła ci Twoje ciało – obserwuj je i reaguj.

Polecane:

Zalecane tłuszcze:

  • oliwa z pierwszego tłoczenia

  • olej kokosowy

  • awokado i olej z awokado

  • ryby i tran

  • orzechy i nasiona – o ile nie masz na nie alergii

  • opcjonalnie masło klarowane (nie zawiera białek mlecznych ani laktozy)

  • olej lniany (tylko na surowo)

Zadbaj o odecnośc w diecie:

  1. Awokado (zdrowe kwasy tłuszczowe)

  2. Owoce jagodowe (antyoksydanty, polifenole, flawonoidy, fitoskładniki)

  3. Brązowy ryż

  4. Cynamon, kurkuma – antyoksydanty, przeciwzapalne, stabilizacja cukru

  5. Zielona herbata

  6. Zielone warzywa liściaste – wszystkie słaty, jarmuż, szpinak to bomba witamin

  7. Wątróbka – superfoods, bomba witamin, w tym B12

Inne Dozwolone:

  • Mąki – migdałowa, kokosowa, kasztanowa, gryczana, owsiana bezglutenowa, z tapioki, opcjonalnie jaglana i ryżowa ale uważaj – mają wyższy IG

  • Ziarna – komosa, ryż, amarantus, kasza jaglana, owies bezglutenowy

  • Nasiona i orzechy (poza ziemnymi)

  • Jaja – o ile nie masz na nie alergii
  • Ekologiczne mięsa, jaja, dobrej jakości ryby, owoce morza

  • Warzywa i owoce

  • Inne – ciemna dobra czekolada, wiórki i chipsy kokosowe, mleczko kokosowe i inne napoje roślinne poza sojowym, erytrol, stevia, odrobina miodu, masło orzechowe, pieczywo gryczane, kakao, sos pomidorowy, przyprawy i zioła

W miarę możliwości kupuj jedzenie organiczne – prawdopodobie zawiera mniej toksyn i pestycydów oraz metali ciężkich które mocno mieszają w Twoim organiźmie. Filtruj wodę z kranu – kobiety z PCOS są bardziej podatne na występujące w niej często substancję zaburzające funkcjonowanie ukłądu hormonalnego.

Napoje: woda, herbata i herbata zielona, opcjonalnie kawa bez cukru i mleka, matcha w proszku na mleku roślinnym. Do tego zacznij dzień od szklanki ciepłej wody z sokiem z połowy cytryny, łyżeczką kurkumy i szczypta pieprzy cayenne. Przed śniadaniem i obiadem pij szklankę wody z 2 łyżkami octu jabłkowego i szczyptą cynamonu – poprawia trawienie i pobudza enzymy wątrobowe, tak jak sok z cytryny.

Wskazówki – zacznij od porządków w kuchni, lodówce, zamrażarce, szafkach i spiżarni. Wyrzuć to co zbędne lub oddaj, zaplanuj zakupy i wyposaż kuchnie na nowo. Nie wszystko na raz – nowe, zdrowe zapasy będą trwały. Zrób liste zakupów na pierwszy tydzień, listę sklepów, w których je załatwisz i wybierz dzień. Może kilka rzeczy kupisz na internecie… Kupuj mądrze, zacznij od targu i dobrego warzywniaka. Liste sklepów ze zdrowym mięsem masz u mnie na blogu.

Nie trać wiary, w pierwszym tygodniu zmian może być ciężko, czekają cię wzloty i upadki – to normalne, Twój organizm będzie szukał równowagi i dostosowywał się do nowych nawyków, a umysł nauczy się uspokajać.

SUPLEMENTACJA:

Nawet w dobrze zbilansowanej diecie pojawiają się braki składników odżywczych. Dodatkowo popularne leki stosowane przy PCOS jak np. Metformina wypłykują cenne minerały i upośledzają ich wchłanianie. Warto więc ulepszyć dietę suplementami, by dostarczyć sobie wszystkich potrzebnych składników.

  • Tran i kawsy omega 3 – EPA i DHA conajmniej 1000mg. Wspomagają prawidłową produkcję insuliny i zdrową reakcję zapalną.

  • Witamina D3 i K2 – poprawiają odporność i zmniejszają stan zapalny. D3 w dawce ok 4tys IU

  • Inozytol – zalecane połączenie mio-inozytolu z D-chiroinozytolem. Reguluje stężenie glukozy oraz cykle miesiączkowe, zwiększa wrażliwość insulinową, łagodzi trądzik.

  • Probiotyki – stymulacja ukłądu odpornościowego, pomoc i wsparcie w trawieniu i wchłanianiu. Co jakiś czas zmieniaj probiotyk by skład bakterii jelitowych był różnorodny.

  • Magnez – kobiety z PCOS są 19 razy bardziej narażone na niedobory magnezu.

  • B-complex – koniecznie ze zmetylowaną B12 (metylokobalamina). Metformina ogranicza jej wchłanianie.

  • Niepokalanek – reguluje cykl miesięczny

 

Inne – regularnie i konsekwentnie wstawaj o jednej porze, wstawaj bez zastanowienia od razu po usłyszeniu budzika. To świetny sposób na przejęcie kontroli nad własnym życiem i zdrowiem. Postaraj się wstawać choć 15 min wczesniej niż do tej pory. Postaraj się kłaść nie później niż 22.30, zasłoń dobrze zasłony, może tez oczy i przed snem nie przeglądaj telefonu iTV. Może dobra książka na wyciszenie kortyzolu przed snem?

PODSUMOWANIE

Nie da się wyleczyć PCOS, ale można zapanować nad jego objawami przez dietę, ćwiczenia oraz inne decyzje i zmiany związane ze stylem życia. Myśl o pokarmach, jakimi odżywiasz swoje ciało, o ćwiczeniach jakie wybierasz, toksynach, z jakimi masz kontakt oraz o swoim stanie emocjonalnym i psychicznym. Naucz się panować nad stresem, wysypiaj się, pokochaj i zaakceptuj siebie – to niezbędne elementy powrotu do zdrowia.

Pamiętaj, że kropla drąży skałę. Nie osiągniesz zdrowia z dnia na dzień, ale małymi kroczkami możesz osiągnąć wyleczenie ciała i umysłu.

Olga Lewandowska

Jestem absolwentką Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu na kierunkach Dietetyka oraz Zdrowie Publiczne, gdzie z wyróżnieniem uzyskałam tytuł magistra. Prywatnie – pasjonatka aktywności fizycznej i gotowania, zawodowo – właścicielka i dietetyk we wrocławskiej poradni dietetycznej Olga Lewandowska Dietetyk. Dietetyka od zawsze była moją pasją. Z tej pasji zrodziła się kolejna – gotowanie:) Mieć pasję w życiu – coś pięknego:) Żyć tą pasją – coś najpiękniejszego:) Pogodzić kilka pasji w jedną – nieocenione!

Skomentuj